برنامه چهارمرحله‌ای رفع فیلتر منتشر شد / یوتیوب و تلگرام چه زمانی در دسترس قرار می‌گیرد؟
متن کامل مصوبه ۳۲ بندی تسهیل دسترسی به سکوهای خارجی از حالت محرمانه خارج شده است؛ سندی که جزئیات برنامه مرحله‌ای برای بازگشایی برخی پلتفرم‌های فیلترشده را مشخص می‌کند. بر اساس این مصوبه، بازگشایی گوگل‌پلی و واتس‌اپ در مرحله نخست قرار دارد، ارائه یوتیوب از طریق درگاه‌های حکمرانی‌پذیر در مرحله دوم پیش‌بینی شده و رفع فیلتر تلگرام به مذاکره و پذیرش شروط تعیین‌شده وابسته است.
به گزارش مج‌هنگ و به نقل از ایران جیب، سیدمحمدامین آقامیری، دبیر شورای عالی فضای مجازی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی، در نشست خبری جزئیات این مصوبه را تشریح کرده است. این سند در دی‌ماه ۱۴۰۳ با امضای رئیس‌جمهور در شورای عالی فضای مجازی به تصویب رسید و برای هر یک از ۳۲ بند آن، دستگاه یا نهاد مسئول مشخص شده است.
مرحله اول رفع فیلتر؛ گوگل‌پلی و واتس‌اپ در اولویت هستند
بر اساس برنامه اقدام مصوبه، بازگشایی گوگل‌پلی و واتس‌اپ در مرحله نخست قرار گرفته است. مسئولیت اجرای این بخش طبق سند بر عهده شورای عالی فضای مجازی و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است.
در کنار این اقدام، مجموعه‌ای از برنامه‌های حمایتی برای تقویت سکوهای داخلی هم در نظر گرفته شده است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
- اختصاص زیرساخت به سکوهای محتوایی داخلی منتخب برای سه ماه
- تصویب بسته حمایتی تبلیغات رسانه‌ای به ارزش ۵۰۰ میلیارد تومان برای سکوهای منتخب
- ابلاغ سیاست‌های تعرفه‌گذاری ترافیک شبکه
- تدوین سازوکار تسهیم درآمد محتوا
این برنامه‌ها با هدف حمایت از پلتفرم‌های داخلی و تنظیم سیاست‌های مرتبط با دسترسی کاربران و مصرف محتوا در فضای مجازی پیش‌بینی شده‌اند.
مرحله دوم؛ یوتیوب چگونه در دسترس قرار می گیرد؟
در مرحله دوم مصوبه، ارائه یوتیوب از طریق درگاه‌های حکمرانی‌پذیر پیش‌بینی شده است. این شیوه با رفع فیلتر مستقیم و بدون محدودیت یوتیوب تفاوت دارد و نحوه اجرا و دسترسی به این پلتفرم به سازوکار تعیین‌شده در مصوبه وابسته خواهد بود.
در این مرحله، اجرای سیاست‌های تعرفه‌گذاری ترافیک و تسهیم درآمد محتوا هم دنبال می‌شود. حمایت از تولید محتوای مردمی، تسهیل سرمایه‌گذاری برای توسعه سکوهای داخلی و اختصاص زیرساخت‌های پردازشی و ذخیره‌سازی به پلتفرم‌های منتخب برای یک سال آینده، از دیگر محورهای این بخش هستند.
همچنین مذاکره با سکوهای خارجی، به‌ویژه پلتفرم‌های جدید، در برنامه قرار دارد. ارائه انحصاری برخی خدمات مانند نسخه‌نویسی الکترونیکی، پیامک تراکنش‌های بانکی و ابزارهای ارتباطی دستگاه‌ها با مراجعه‌کنندگان در پیام‌رسان‌های داخلی منتخب هم از دیگر موارد مطرح‌شده در این مرحله است.
رفع فیلتر تلگرام به چه شرایطی بستگی دارد؟
برخلاف گوگل‌پلی و واتس‌اپ که در مرحله نخست قرار گرفته‌اند، بازگشایی تلگرام در مرحله سوم مصوبه پیش‌بینی شده است. اجرای این بخش به مذاکره و پذیرش شروط مصوب کارگروه موضوع ماده ۴ وابسته خواهد بود.
در صورتی که مذاکرات به توافق منجر نشود، ارائه تلگرام از طریق پیام‌رسان‌های داخلی منتخب، مطابق مصوبه جلسه ۹۶ شورای عالی فضای مجازی، در سند پیش‌بینی شده است.
مرحله سوم تنها به تلگرام محدود نمی‌شود و مجموعه‌ای از اقدامات برای بهبود کیفیت دسترسی به سکوهای داخلی، افزایش سرعت و پایداری خدمات و ارائه برخی خدمات دولتی به‌صورت انحصاری از طریق پیام‌رسان‌های منتخب را هم در بر می‌گیرد.
تدوین طرح امنیت خانواده در فضای مجازی، پیگیری تصویب قانون مسئولیت سکوها، ارتقای کیفیت شبکه و سامانه‌های پالایش و ارائه سرویس‌های جدید تحریم‌شکن هم در میان اقدامات این مرحله قرار دارند.
مرحله چهارم؛ سرنوشت سایر پلتفرم های خارجی
بر اساس متن مصوبه، بازگشایی سایر سکوهای خارجی در مرحله چهارم قرار دارد. اجرای این بخش هم به انجام مذاکرات و پذیرش شروط کارگروه راهبری از سوی پلتفرم‌های موردنظر وابسته است.
در کنار این موضوع، اقداماتی برای مدیریت ابزارهای پالایش‌شکن و تنظیم مقررات فضای مجازی پیش‌بینی شده است؛ از جمله:
- تقویت دانش فنی برای مقابله با ابزارهای پالایش‌شکن
- تشدید برخورد با پالایش‌شکن‌های غیرمجاز
- تدوین و پیگیری تصویب قانون مالکیت فکری
- تدوین لایحه جرم‌انگاری عرضه و فروش ابزارهای حاکمیت‌گریز
- جلوگیری از فرار مالیاتی درآمدهای حاصل از فعالیت اقتصادی و محتوایی در سکوهای خارجی
- ساماندهی اینترنت اقشار و ارائه پالایش‌شکن قانونی
- برخورد قضایی با تخلفات کاربران در سکوهای خارجی غیرمجاز
قرار گرفتن پلتفرم‌ها در مرحله چهارم به معنای رفع فیلتر قطعی آن‌ها در تاریخ مشخصی نیست؛ زیرا اجرای این بخش به تحقق شروط و تصمیم‌های پیش‌بینی‌شده در مصوبه بستگی دارد.
کدام نهاد درباره رفع فیلتر تصمیم می گیرد؟
طبق ماده ۴ مصوبه، کارگروه راهبری به ریاست مرکز ملی فضای مجازی و با دبیری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تشکیل می‌شود. وزارت اطلاعات، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و دادستانی کل کشور هم از اعضای این کارگروه هستند.
مهم‌ترین وظایف کارگروه راهبری عبارت‌اند از:
- بررسی و تایید برنامه عملیاتی و زمان‌بندی اقدامات
- تعیین شاخص‌های کلیدی ارزیابی
- تأیید ورود به مراحل بعدی
- بازنگری در مسئولیت دستگاه‌های اجرایی
- پیگیری مذاکرات با سکوهای خارجی
این کارگروه همچنین می‌تواند در صورت مشاهده تخلف، نقص یا ناموفق بودن اقدامات، دستور بازگشت به مراحل قبلی را صادر کند. طراحی سامانه جامع ارزیابی پیشرفت مصوبه هم بر عهده دبیر کارگروه قرار گرفته است.
اجرای مصوبه رفع فیلتر چگونه ارزیابی می شود؟
بر اساس ماده ۵، مرکز ملی فضای مجازی موظف است شاخص‌های نظارت و ارزیابی را به‌صورت مستمر و ماهانه بررسی کند و نتایج را به شورای عالی فضای مجازی ارائه دهد.
این شاخص‌ها وضعیت استفاده کاربران از اینترنت و پیام‌رسان‌ها را از جنبه‌های مختلف بررسی می‌کنند؛ از جمله:
- نسبت ترافیک داخلی به خارجی
- میزان ترافیک ناشناس
- فراگیری استفاده از فیلترشکن
- تعداد کاربران فعال روزانه و میزان ترافیک سکوها
- میزان استفاده و رضایت کاربران از سکوهای داخلی در مقایسه با نمونه‌های خارجی
- زمان ماندگاری کاربران و نرخ تعامل
- تعداد گروه‌های کمتر از ۵۰ نفر
- میزان جرائم مرتبط با فضای مجازی
- رضایت کاربران از سرعت و کیفیت اینترنت
نتایج این ارزیابی‌ها می‌تواند در بررسی میزان پیشرفت برنامه و تصمیم‌گیری درباره ورود به مراحل بعدی نقش داشته باشد.
بالاخره گوگل‌پلی، واتس‌اپ و تلگرام چه زمانی رفع فیلتر می شوند؟
انتشار متن کامل مصوبه ۳۲ بندی، جزئیات برنامه پیش‌بینی‌شده برای تسهیل دسترسی به پلتفرم‌های خارجی را روشن‌تر کرده است؛ اما به معنای رفع فیلتر فوری این سرویس‌ها نیست.
طبق سند، گوگل‌پلی و واتس‌اپ در مرحله نخست قرار دارند، ارائه یوتیوب از طریق درگاه‌های حکمرانی‌پذیر در مرحله دوم پیش‌بینی شده و بازگشایی تلگرام و سایر پلتفرم‌های خارجی به مراحل بعدی و تحقق شروط مشخص وابسته است.
در متن ارائه‌شده، تاریخ قطعی و مستقلی برای اجرای هر مرحله اعلام نشده است. بنابراین، تا زمانی که زمان‌بندی اجرایی و تصمیم‌های نهایی به‌طور مشخص اعلام نشوند، نمی‌توان تاریخ دقیقی برای رفع فیلتر گوگل‌پلی، واتس‌اپ، تلگرام یا یوتیوب تعیین کرد.
خلاصه خبر
- گوگل‌پلی و واتس‌اپ در مرحله نخست برنامه رفع فیلتر قرار دارند.
- ارائه یوتیوب از طریق درگاه‌های حکمرانی‌پذیر در مرحله دوم پیش‌بینی شده است.
- رفع فیلتر تلگرام در مرحله سوم به مذاکره و پذیرش شروط مصوب وابسته است.
- برای اجرای مراحل مختلف مصوبه، تاریخ قطعی و مستقلی در متن ارائه‌شده اعلام نشده است.
